|
Kanun No. 4982
Kabul Tarihi : 9.10.2003
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam
ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1.- Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf
yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık
ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını
kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2.-
Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde
uygulanır.
1.11.1984
tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair
Kanun hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3.-
Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve
kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün
makam ve mercileri,
b) Başvuru
sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak
kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi:
Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu
Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge:
Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki
yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi,
broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film,
fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda
kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya
belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre,
kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi
veya belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin
mümkün olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya
belgenin aslını inceleyerek not almasına veya içeriğini
görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul:
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme
Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi
edinme hakkı
MADDE 4.-
Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de
ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan
yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya
faaliyet alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık
ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin
taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve
yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme
yükümlülüğü
MADDE 5.-
Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar
dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların
yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin,
süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve
teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu
Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme
Başvurusu
Başvuru
usulü
MADDE 6.-
Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı,
imzası, oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel
kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin
imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi
veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu
başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden
neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal
olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda
veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede,
istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek
bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7.-
Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların
ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken
bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve
kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme
ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi
veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap
verebilirler.
İstenen bilgi
veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa
gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8.-
Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân
ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler,
bilgi edinme başvurularına konu olamaz. Ancak, yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne
zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı başvurana
bildirilir.
Gizli
bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9.-
İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya
açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte
olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden
ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik
dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan
sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi
başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi veya
belgeye erişim
MADDE 10.-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin
onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya
belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün
olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği
hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya
basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi
ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı
şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü
kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya
belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde
edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu
olanak sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi
veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği
maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek
üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya
belgeye erişim süreleri
MADDE 11.-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya
belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak
istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş
içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili
olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının
gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve
kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye
erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin
uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak
ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
10 uncu
maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken
maliyet tutarının idare tarafından başvuru sahibine
bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi
onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş
sayılır.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12.-
Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili
cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru
sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu
kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.
İtiraz
usulü
MADDE 13.-
Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna
başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün
içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını
otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun
istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde
vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz,
başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini durdurur.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE 14.- Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak
itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek ve kurum
ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına
ilişkin olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer
üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi
kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza
hukuku, idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör
veya doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye
Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip
kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel
müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de
Adalet Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî
görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca
seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul
üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı,
kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az
ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine toplanır.
Kurul
üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona
erenler yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan
görevinden ayrılan üyenin yerine aynı usule göre seçilen
üye, yerine seçildiği üyenin görev süresini tamamlar. Yeni
seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul
görevine devam eder.
Kurul
üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu
hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her
gün için uhdesinde kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde
kamu görevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının
memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda
huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç
herhangi bir kesinti yapılmaz.
Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları
kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili
bakanlık ile diğer kurum ve kuruluşların ve sivil toplum
örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına
katılmaya davet edebilir.
Kurulun
sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine
getirilir.
Kurulun görev
ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça
hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme
Hakkının Sınırları
Yargı
denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15.-
Yargı denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin
çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte
olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan
bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması
sonucunu doğurmaz.
Devlet
sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16.-
Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine,
millî savunmasına ve millî güvenliğine açıkça zarar verecek
ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik
dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
Ülkenin
ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17.-
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde,
ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız
rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18.-
Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve
faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Ancak, bu
bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek
onurunu etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi
ve belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19.-
Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından
önce açıklanması hâlinde;
a)
Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu
doğuracak,
b) Kişilerin
veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da
güvenliğini tehlikeye sokacak,
c)
Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına
neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve
bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî
soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20.-
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç
işlenmesine yol açacak,
b) Suçların
önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla
yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama
görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında
dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikteki
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929
tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu,
18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır.
Özel
hayatın gizliliği
MADDE 21.-
Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın
gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık
bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine,
meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak
bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının
gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden
haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla
açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22.-
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23.-
Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler
ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel
kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî
bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir ve
sanat eserleri
MADDE 24.-
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi
edinme başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri
uygulanır.
Kurum içi
düzenlemeler
MADDE 25.-
Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece
kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin
düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme
hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden
etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları
saklıdır.
Kurum içi
görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26.-
Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde
ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki
bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi
kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel,
kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü
bulunan kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve
kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi
kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve
mütalaa talepleri
MADDE 27.-
Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği
kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28.-
Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu
Kanunda belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise,
bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Ceza
hükümleri
MADDE 29.-
Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri
fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması
gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları
mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla
erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
MADDE 30.-
Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine
yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu
cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
c) Reddedilen
başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik
bilgileri,
d) Gizli ya da
sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki
bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan
başvuru sayısını,
e) Başvurunun
reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile
bunların sonuçlarını,
Gösterir bir
rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna
kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler.
Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları
raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili oldukları bakanlık
vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel raporu,
söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her
yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine
gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31.-
Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin
belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını takip
eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından hazırlanarak
Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32.-
Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 33.-
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
